Op 16 september is het Internationale Dag voor het Behoud van de Ozonlaag.
Een datum die ons eraan herinnert: milieuproblemen zijn door mensen veroorzaakt – maar ook oplosbaar.
Een korte terugblik: het CFK-drama
In de jaren 70 ontdekten wetenschappers dat chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK's) de ozonlaag aantasten – die flinterdunne beschermlaag die ons beschermt tegen gevaarlijke uv-straling. Decennialang waren CFK's standaard in koelkasten, spuitbussen en schuimstoffen.
Het resultaat: een steeds groter wordend „gat in de ozonlaag” boven Antarctica.
Maar anders dan bij veel huidige crises gebeurde er iets opmerkelijks: de wereld kwam in actie. In 1987 werd het Montrealprotocol aangenomen, dat de productie en het gebruik van CFK's wereldwijd sterk beperkte. De klassieke spuitbussen die vroeger in bijna elke badkamer stonden, verdwenen of werden vervangen door CFK-vrije varianten. Velen herinneren zich nog het thema van de „ozonlaag-haarlak” uit de jaren 80 en 90.
En zie daar: tegenwoordig geldt de ozonlaag als „op weg naar herstel”. Een bewijs dat internationale samenwerking werkt.
Van CFK's naar CO₂ – de volgende grote uitdaging
Hoewel het hoofdstuk over CFK's hoop geeft, laat het thema CO₂ ons de volgende grote uitdaging zien.
CO₂ vernietigt de ozonlaag niet direct – maar het verandert wel de temperatuurverhoudingen in de atmosfeer:
• In de troposfeer (onderaan, waar wij leven) wordt het warmer.
• In de stratosfeer (bovenaan, waar de ozonlaag zich bevindt) wordt het kouder.
Deze afkoeling versterkt chemische processen die nog aanwezige schadelijke stoffen, zoals CFK-restanten of stikstofoxiden, gebruiken om ozon af te breken. Het gevolg: het herstel van de ozonlaag wordt vertraagd – terwijl het klimaat door stijgende CO₂-waarden tegelijkertijd verder opwarmt.
CO₂ is dus niet de „ozonverwoester” die CFK's waren – maar het maakt het de ozonlaag moeilijk en verergert tegelijkertijd de klimaatcrisis. En het verraderlijke is: het is onzichtbaar, overal aanwezig en zit in bijna alles – van energie en mobiliteit tot kleding.
Wie in een glazen huis woont, moet bomen planten
CO₂ ontstaat overal waar fossiele brandstoffen zoals kolen, olie of gas worden verbrand – in elektriciteitscentrales, in auto's, bij het verwarmen of in de industrie. Alleen al de mode-industrie is verantwoordelijk voor ongeveer 10% van de wereldwijde CO₂-uitstoot. Daarmee stoot zij meer uit dan internationale vluchten en de volledige scheepvaart samen. Een schokkende hoeveelheid voor een industrie die vaak alleen gericht is op snelle trends en korte levenscycli.
Het zogenaamde broeikasgas hoopt zich op in de atmosfeer, legt zich als een onzichtbare deken om de aarde en zorgt ervoor dat warmte niet meer kan ontsnappen. Dat noemen we het broeikaseffect.
Gelukkig zijn er natuurlijke tegenkrachten: bomen, bossen, zeegrasvelden en ook veengebieden. Ze werken als klimaatcentrales, omdat ze CO₂ uit de lucht opnemen en de koolstof opslaan in hun hout, wortels of de bodem. Daartegenover stellen ze zuurstof vrij – de levensbelangrijke stof die wij inademen. Eén grote boom kan per jaar tot 10 kg CO₂ binden en tegelijkertijd zuurstof produceren voor meerdere mensen.
Zo wordt duidelijk: herbebossing, gezonde zeeën en intacte ecosystemen zijn meer dan mooie natuur – ze zijn onmisbare bondgenoten in de strijd tegen de klimaatcrisis.
Wat wij doen – en wat blijft
Sinds onze oprichting 10 jaar geleden kiezen wij bij wijld daarom voor materialen die vergeleken met conventioneel katoen of polyester enorme hoeveelheden CO₂ besparen. De reden ligt in de oorsprong van de vezel: onze houtvezel wordt gemaakt van snelgroeiend hout. Terwijl katoen groeit en wordt verwerkt in water- en energie-intensieve processen, bindt hout al tijdens de groei CO₂.
Daar komt bij: bij de productie van de vezel gebruiken we het oplosmiddel NMMO, dat voor bijna 100% wordt hergebruikt. Daardoor ontstaat een vrijwel gesloten kringloop die uitstoot minimaliseert en afval voorkomt.
Concreet besparen we bij de vezelproductie ongeveer 75% CO₂ in vergelijking met katoen.
Daarmee laten we zien: mode kan niet alleen mooi zijn, maar ook verantwoordelijkheid nemen.
Net zoals het Montrealprotocol ooit het gat in de ozonlaag wist aan te pakken, moeten we vandaag moedig handelen als het om CO₂ gaat – als samenleving, als bedrijf, als consumenten.
Een reden tot hoop
De Dag van de Ozonlaag herinnert ons eraan: zelfs wereldwijde milieuproblemen zijn op te lossen als we de handen ineenslaan. Wat toen de CFK's waren, is vandaag het CO₂.
En als we dezelfde vastberadenheid tonen, kunnen we ook deze uitdaging het hoofd bieden.
Tot die tijd blijven we bijdragen aan het verkleinen van de voetafdruk van mode – shirt voor shirt, vezel voor vezel.
