Op 16 september is het Internationale Dag voor het behoud van de ozonlaag.
Een datum die ons eraan herinnert: milieuproblemen zijn door mensen veroorzaakt – maar kunnen ook worden opgelost.
Een korte terugblik: het CFK-drama
In de jaren 70 ontdekten wetenschappers dat chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK’s) de ozonlaag aantasten – die flinterdunne beschermlaag die ons beschermt tegen gevaarlijke uv-straling. Tientallen jaren waren CFK’s standaard in koelkasten, spuitbussen en schuimstoffen.
Het resultaat: een steeds groter wordend „ozongat” boven Antarctica.
Maar anders dan bij veel huidige crises gebeurde er iets verbazingwekkends: de wereld kwam in actie. In 1987 werd het Montrealprotocol aangenomen, dat de productie en het gebruik van CFK’s wereldwijd sterk beperkte. De klassieke spuitbussen die vroeger in bijna elke badkamer stonden, verdwenen of werden vervangen door CFK-vrije varianten. Velen herinneren zich nog de discussie over „ozongat-haarspray” in de jaren 80 en 90.
En kijk eens aan: tegenwoordig geldt de ozonlaag als „op weg naar herstel”. Een bewijs dat internationale samenwerking werkt.
Van CFK’s naar CO₂ – de volgende grote uitdaging
Terwijl het hoofdstuk over CFK’s hoop geeft, laat het onderwerp CO₂ ons zien wat de volgende grote uitdaging is.
CO₂ vernietigt de ozonlaag niet rechtstreeks, maar verandert wel de temperatuurverhoudingen in de atmosfeer:
• In de troposfeer (onder, waar wij leven) wordt het warmer.
• In de stratosfeer (boven, waar de ozonlaag zich bevindt) wordt het kouder.
Door deze afkoeling worden chemische processen versterkt die nog aanwezige schadelijke stoffen, zoals CFK-resten of stikstofoxiden, gebruiken om ozon af te breken. Het gevolg: het herstel van de ozonlaag wordt afgeremd, terwijl het klimaat door stijgende CO₂-waarden tegelijkertijd verder opwarmt.
CO₂ is dus niet de „ozonmoordenaar” die CFK’s waren, maar het maakt het de ozonlaag moeilijk en verergert tegelijkertijd de klimaatcrisis. En het verraderlijke is: het is onzichtbaar, overal aanwezig en zit in bijna alles – van energie en mobiliteit tot kleding.
Wie in een glazen huis woont, moet bomen planten
CO₂ ontstaat overal waar fossiele energiebronnen zoals steenkool, olie of gas worden verbrand – in elektriciteitscentrales, in auto’s, bij het verwarmen of in de industrie. Alleen al de mode-industrie is verantwoordelijk voor ongeveer 10% van de wereldwijde CO₂-uitstoot. Daarmee stoot ze meer uit dan internationale vluchten en de volledige scheepvaart samen. Een schokkend cijfer voor een industrie die vaak alleen inzet op snelle trends en korte levenscycli.
Het zogenaamde broeikasgas hoopt zich op in de atmosfeer, vormt als een onzichtbare deken rond de aarde en zorgt ervoor dat warmte niet meer kan ontsnappen. Dat noemen we het broeikaseffect.
Gelukkig zijn er natuurlijke tegenstanders: bomen, bossen, zeegrasvelden en ook veengebieden. Ze werken als klimaatcentrales omdat ze CO₂ uit de lucht opnemen en de koolstof opslaan in hun hout, wortels of in de bodem. Daartegenover geven ze zuurstof af – de levensbelangrijke stof die we inademen. Eén enkele grote boom kan per jaar tot 10 kg CO₂ opnemen en tegelijkertijd zuurstof produceren voor meerdere mensen.
Zo wordt duidelijk: herbebossing, gezonde zeeën en intacte ecosystemen zijn meer dan mooie natuur – ze zijn belangrijke bondgenoten in de strijd tegen de klimaatcrisis.
Wat we doen – en wat blijft
Sinds onze oprichting 10 jaar geleden kiezen we bij wijld daarom voor materialen die enorme hoeveelheden CO₂ besparen in vergelijking met conventioneel katoen of polyester. De reden ligt in de oorsprong van de vezel: onze houtvezel wordt gemaakt van snelgroeiend hout. Terwijl katoen groeit en wordt verwerkt in processen die veel water en energie verbruiken, neemt het hout tijdens de groei al CO₂ op.
Daar komt bij: bij de productie van de vezel gebruiken we het oplosmiddel NMMO, dat voor bijna 100 % wordt hergebruikt. Daardoor ontstaat een vrijwel gesloten kringloop die de uitstoot minimaliseert en afval voorkomt.
Concreet besparen we bij de vezelproductie ongeveer 75 % CO₂ ten opzichte van katoen.
Zo laten we zien: mode kan niet alleen mooi zijn, maar ook verantwoordelijkheid nemen.
Net zoals het Montrealprotocol ooit het gat in de ozonlaag onder controle kreeg, moeten we vandaag moedig optreden tegen CO₂ – als samenleving, als bedrijven, als consumenten.
Een reden tot hoop
De Dag van de Ozonglaag herinnert ons eraan: zelfs wereldwijde milieuproblemen kunnen worden opgelost als we samenwerken. Wat vroeger de CFK's waren, is vandaag de dag CO₂.
En als we dezelfde vastberadenheid tonen, kunnen we ook deze uitdaging aan.
Tot die tijd blijven we bijdragen aan het verkleinen van de voetafdruk van mode – shirt voor shirt, vezel voor vezel.
